Radoslav Brđanin je rođen 9. februara 1948. godine u mjestu Popovac u opštini Čelinac u Bosni i Hercegovini. Po zanimanju je inženjer građevinarstva. Do 1990. godine je radio u građevinskoj industriji. Godine 1990. kao poslanik SDS-a Čelinac izabran je u Vijeće opština u Skupštini Bosne i Hercegovine. Dana 25. aprila 1991. godine izabran je za prvog potpredsjednika Skupštine zajednica Bosanska krajina. U oktobru 1991. godine postao je poslanik u Skupštini srpskog naroda Bosne i Hercegovine. Dana 5. maja 1992. godine imenovan je za predsjednika Kriznog štaba Autonomne regije Krajina (ARK). Dana 15. septembra 1992. godine imenovan je za ministra građevinarstva, saobraćaja i komunalne djelatnosti i vršioca dužnosti potpredsjednika Vlade Republike Srpske. Bio je vodeća politička ličnost u ARK. Brđanin je bio na ključnim položajima na opštinskom, regionalnom i republičkom nivou. Radoslav Brđanin je kao član SDS-a imao vodeću ulogu u uspostavljanju struktura pomoću kojih će srpske vlasti preuzeti vlast u banjalučkoj regiji. Kao predsjednik Kriznog štaba ARK bio je na najvažnijem položaju izvršne vlasti u ARK. Između ostalog je bio odgovoran za rukovođenje radom Kriznog štaba, izvršavanje i koordinaciju odluka i zaključaka Kriznog štaba, izvještavanje o njegovom djelovanju i potpisivanje njegovih odluka i naređenja. On je takođe sazivao i predsjedavao sjednicama Kriznog štaba i kontrolisao njihov dnevni red. Pored toga je odigrao i značajnu ulogu u širenju propagande koja je bila element od suštinskog značaja za uspjeh plana stvaranja srpske države.
U proljeće 1991. godine, nakon što su Slovenija i Hrvatska proglasile nezavisnost od Jugoslavije, počeo je rat. Jugoslovenska narodna armija (JNA) se veoma brzo povukla iz Slovenije i Slovenija se mogla otcijepiti od Jugoslavije. U Hrvatskoj su se, međutim, žestoke borbe nastavile cijelog tog ljeta i jeseni. Srpske snage, među njima i jedinice pod kontrolom 5. korpusa JNA sastavljene od vojnih i policijskih formacija, angažovale su sva sredstva u ratnim dejstvima protiv hrvatskih oružanih snaga, pružajući podršku za stvaranje zasebne srpske države, Republike Srpske Krajine. Za rat u Hrvatskoj JNA je slala pozive za mobilizaciju muškarcima u Bosni i Hercegovini. Vlada Bosne i Hercegovine usprotivila se tim pozivima i objavila uputstvo da se ljudi ne moraju odazvati na poziv za mobilizaciju. Posljedica je bila to što se pozivu odazvalo veoma malo Muslimana i Hvata. Za razliku od njih, odazvalo se na hiljade Srba, koje su SDS i ostale srpske nacionalističke stranke podsticale da se jave. Kako je rat odmicao i kako je postajalo sve izvjesnije da će i Bosna i Hercegovina takođe proglasiti nezavisnost, SDS je ozbiljno prionuo na stvaranje zasebne srpske teritorije u Bosni i Hercegovini. U septembru 1991. godine više zajednica opština transformiralo se u srpske autonomne oblasti, između ostalih, otprilike 17. septembra 1991. godine, Zajednica opština Bosanske krajine transformisala se u Autonomnu regiju Krajina (ARK). Dana 24. oktobra 1991. godine konstituisana je odvojena Skupština srpskog naroda Bosne i Hercegovine, u kojoj je dominiralo rukovodstvo SDS-a. Dana 9. januara 1992. godine Skupština srpskog naroda Bosne i Hercegovine je usvojila deklaraciju o proglašenju Republike srpskog naroda Bosne i Hercegovine. Proglašeno je da teritorija te republike obuhvata “područja srpskih autonomnih regija i oblasti i drugih srpskih etničkih cjelina u Bosni i Hercegovini, uključujući i područja na kojima je srpski narod ostao u manjini zbog genocida koji je nad njim izvršen u drugom svjetskom ratu” i dio je savezne jugoslovenske države. Dana 12. avgusta 1992. godine naziv republike bosanskih Srba promijenjen je u naziv “Republika Srpska”. Rukovodstvo SDS-a je glavni problem u stvaranju i uspostavljanju kontrole nad odabranim srpskim teritorijem vidjelo u značajnom broju Muslimana i Hrvata koji su takođe živjeli na područjima koja su proglašena srpskim. Zbog toga je trajno uklanjanje ili “etničko čišćenje” gotovo cjelokupne populacije Hrvata i Muslimana postalo važan aspekt plana stvaranja nove srpske teritorije. Ujesen 1991. godine, kao reakcija na pritisak međunarodne zajednice i uspostavljanje zona pod nadzorom UNPROFOR-a, snage pod kontrolom JNA počele su se premještati u Bosnu i Hercegovinu. U prijedorskom kraju artiljerijske jedinice zauzele su položaje na uzvisinama oko područja nastanjenih uglavnom bosanskim Muslimanima i bosanskim Hrvatima, kao što je bio predio Kozarca. U toku istog tog perioda u drugoj polovini 1991. godine, rukovodstvo SDS-a počelo je s pripremama za fizičko preuzimanje vlasti u onim opštinama Bosne i Hercegovine koje nisu bile pod izrazitom kontrolom Srba, a nakon toga i s pripremama za ostvarivanje generalnog plana etničkog čišćenja tih područja. Preuzimanje vlasti izvršavano je prema uputstvima Radovana Karadžića. Na regionalnom i opštinskom nivou formirani su krizni štabovi kao tijela odgovorna za provođenje glavnine operativne faze plana, koji su zatim preuzeli ovlasti nad upravljanjem regijama i opštinama. U maju 1992. godine, Krizni štab Autonomne regije Krajina javno se proglasio najvišim organom vlasti na nivou regije, organom čija se uputstva i naredbe obavezno izvršavaju. Krizni štab ARK-a takođe je proglasio da je najviši organ vlasti u opštinama opštinski krizni štab, podređen ovlaštenjima regionalnog Kriznog štaba. Počevši od aprila 1992. godine, srpske snage su fizički preuzele kontrolu nad onim opštinama za koje se smatralo da predstavljaju rizik za ostvarenje generalnog plana za stvaranje srpske države. U julu 1992. godine, po naredbi Radovana Karadžića, regionalni i opštinski krizni štabovi preimenovani su u ratna predsjedništva. Ratna predsjedništva su zadržala istu strukturu i praktički iste ovlasti koje su imali krizni štabovi. Krizni štabovi po opštinama trebali su biti raspušteni onog momenta kad se procijeni da je “prijetnja” za srpski narod minula. Tada su s radom nastavili redovni opštinski organi – skupština opštine i izvršni odbor – uglavnom pod vođstvom istog rukovodstva SDS-a. Ti opštinski organi zatim su potvrđivali ili verificikovali naredbe i postupke kriznog štaba.
Radoslav Brđanin izvršavao je konkretna zaduženja, koja su proizlazila iz njegove funkcije predsjednika Kriznog štaba ARK-a podržavajući time opšti plan. Za sve vrijeme svog postojanja, Krizni štab je djelovao kao kolektivno tijelo koje je koordinisalo i provodilo opšti plan preuzimanja kontrole i “etničkog čišćenja” područja Autonomne regije Krajina. Između 1. aprila 1992. godine i 31. decembra 1992. godine članovi Kriznog štaba imali su ovlasti i kontrolu nad napadima na nesrpska sela i područja u ARK-u, zarobljavanjem i zatočenjem bosanskih Muslimana, bosanskih Hrvata i pripadnika drugih nesrpskih populacijskih grupa, otvaranjem i radom zatočeničkih logora, ubijanjem i fizičkim maltretiranjem Muslimana i Hrvata, te nad deportacijom ili prisilnim premještanjem pripadnika bosansko-muslimanske,bosansko-hrvatske i pripadnika drugih nesrpskih populacijskih grupa iz ARK-a. Brđanin je takođe imao ovlasti da nalaže regionalnom Centru javne bezbjednosti (CSB-u) i javnom tužiocu da preduzimaju istrage, hapse i krivično gone sve osobe za koje postoji sumnja da su počinili krivično djelo na području ARK-a, u logorima ili van njih. Između 1. aprila 1992. godine i 31. decembra 1992. godine, Radoslav Brđanin je učestvovao u cjelokupnom rasponu operacija u vezi s vođenjem neprijateljstava i uništavanjem bosansko-muslimanske, bosansko-hrvatske i drugih nesrpskih zajednica u ARK-u. Kao predsjednik Kriznog štaba on je planirao, podsticao, naređivao, počinio i na drugi način pomagao i doprinosio fizičkom zauzimanju opština u ARK žestokim napadima na sela i područja Muslimana i Hrvata, prisilnom odstranjivanju nesrba iz tih područja, ubijanju i fizičkom maltretiranju bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata, zatočenju nesrba u logore i druge objekte, koji su služili zatočenju, te prisilnom premještanju ili deportaciji Muslimana i Hrvata iz područja ARK-a. Kao predsjednik Kriznog štaba ARK-a Radoslav Brđanin je imao najvažniji položaj u izvršnoj vlasti Autonomne regije Krajina. Njegova je odgovornost bila rukovođenje radom Kriznog štaba, izvršavanje i koordinacija odluka i zaključaka koje donosi Krizni štab, podnošenje izvještaja o njegovom radu i potpisivanje njegovih odluka i naredbi. On je takođe sazivao sjednice, predsjedavao im i kontrolirao dnevni red sjednica. Osim toga je odigrao značajnu ulogu u širenju propagande, koja je bila suštinski element uspješnosti plana za stvaranje srpske države.
Između 1. aprila 1992. i 31. decembra 1992. godine, na hiljade Muslimana, Hrvata i drugih nesrba koje su srpske snage uhapsile odvedeno je u logore i objekte koji su služili zatočenju, a koji su otvoreni i radili su pod direktnom kontrolom opštinskih kriznih štabova, među ostalima: logori Omarska, Keraterm i Trnopolje u opštini Prijedor; zgrada SJB-a, logor Krings i logor Betonirka u Sanskom Mostu; te pilana i medicinski centar u Kotor Varošu. Iako optuženi nije aktivno pomogao u izvršenju nijednog zločina u tim logorima i zatočeničkim objektima, u svjetlu činjenice da je bio na položaju predsjednika Kriznog štaba ARK-a, Pretresno vijeće je uvjereno van razumne sumnje da je svojom neaktivnošću i odnosom prema logorima i zatočeničkim objektima koje je pokazivao u javnosti optuženi pružao podsticaj i moralnu podršku pripadnicima vojske i policije da nastave voditi logore i zatočeničke objekte na način opisan tokom suđenja pred Pretresnim vijećem. U tim logorima i objektima koji su služili zatočenju zatvorenici su ubijani, mučeni i neprestano izlagani fizičkom i psihičkom zlostavljanju i drugom nečovječnom postupanju. Srpske snage u tim logorima – koje su sve bile u nadležnosti i pod kontrolom Kriznog štaba ARK-a – za posebno surov tretman izdvajale su muslimanske i hrvatske intelektualce, ugledne stručnjake i političke vođe i muškarce u dobi za vojsku. Tokom perioda od kraja maja 1992. do početka avgusta 1992. najmanje na stotine zatvorenika poznatog i nepoznatog identiteta izgubilo je život. Tokom tog istog perioda, hiljade Muslimana i Hrvata koji nisu poslani u zatočeničke centre ili logore prisilno su premješteni ili deportovani.
U logorima Omarska, Keraterm i Trnopolje u opštini Prijedor, zgradi SJB, logoru Krings i logoru Betonirka u Sanskom Mostu i pilani i medicinskom centru u Kotor-Varošu, između ostalih, teška premlaćivanja i mučenje zatvorenika bili su svakodnevna pojava. Logorski stražari i drugi, uključujući pripadnike srpskih snaga pod kontrolom 1. krajiškog korpusa, koji su dolazili u logore i fizički zlostavljali zatočenike, koristili su raznovrsne predmete kao oružje prilikom tih premlaćivanja, uključujući drvene palice, metalne šipke i alatke, debele industrijske kablove, kundake i noževe. Logori Omarska, Keraterm i Trnopolje u opštini Prijedor, zgradi SJB, logoru Krings i logoru Betonirka u Sanskom Mostu i pilani i medicinskom centru u Kotor-Varošu upravljani su na način smišljen da se zatočenicima nametnu uslovi čija je svrha bila da dovedu do njihovog fizičkog uništenja. Uslovi su bili ponižavajući i surovi. Dnevni obroci za zatočenike, ako su ih uopšte dobili, bili su jedva dovoljni da ne umru od gladi. Medicinska njega za zatočenike bila je nedovoljna ili nepostojeća, a opšti higijenski uslovi su bili izrazito nezadovoljavajući. U svim logorima, zatočenici su neprestano bili podvrgavani nečovječnim djelima ili su ih bili prisiljeni gledati, uključujući ubistvo, silovanje i seksualne delikte, mučenje, premlaćivanja i pljačkanje, kao i druge oblike duševnog i fizičkog zlostavljanja. U školi “Petar Kočić” u predgrađu Bosanske Krupe bilo je zatočeno bar 50 Muslimana – U osnovnoj školi u Jasenici zatočenici su bili zadržavani od 10 do 12 dana. Na početku, zatočenike su držali u fiskulturnoj dvorani škole, a kasnije u učionicama. Zatočenici su spavali na podu. Dva puta dnevno dobijali su konzerve hrane. U maloj prostoriji, zatočenicima su davani elektrošokovi. Žice iz automobilskog akumulatora bile su spojene putem spojnica s ručnim i nožnim prstima zatočenika. Pored toga optuženi je pomagao i podržavao pripadnike snaga Srba u počinjenju sljedećih zločina koji predstavljaju mučenje u logorima i zatočeničkim objektima: mučenje više civila bosanskih Muslimana u logoru Kozila u julu 1992. godine – Većina zatočenika u logoru na stovarištu balvana Kozila tamo je proboravila otprilike po mjesec dana, u drvenim barakama na radilištu. Njih približno 18 držano je u prostoriji površine 14 kvadratnih metara. Dobili su spužvaste dušeke i pokrivače. Dijelila su se tri obroka na dan, ali je kvalitet hrane bio nizak, a ni količinom nije bila dovoljna. Vode je bilo dovoljno. Imali su pristup nužnicima i tuševima. Čini se da je donekle bila dostupna i ljekarska pomoć; mučenje više bosanskih Muslimanki u logoru Keraterm u julu 1992.; mučenje više bosanskih Muslimanki u logoru Trnopolje od maja do oktobra 1992.; mučenje više bosanskih Muslimanki u logoru Omarska u junu 1992.; mučenje više muškaraca bosanskih Muslimana u zgradi SUP-a u Tesliću i mučenje više civila Muslimana i Hrvata u društvenom domu u Pribiniću u junu 1992.
Prisilno premještanje i deportacije organizovali su policijski, vojni i drugi opštinski organi koji su postupali po uputstvima Kriznog štaba ARK. Da bi im se dozvolilo da napuste to područje, mnogi Muslimani i Hrvati bili su prisiljeni potpisati dokumente u kojima se kaže da svu svoju imovinu predaju samoproglašenoj republici bosanskih Srba. Prisilno premještanje i deportacije nastavili su se tokom decembra 1992. i rezultirali su protjerivanjem više od 100 000 Muslimana i Hrvata.
Između 1. aprila 1992. i 31. decembra 1992. Radoslav Brđanin je zajedno s drugima, planirao, podsticao, naređivao, počinio ili na drugi način pomagao i doprinosio opisanim djelima kako bi postigao da Muslimani, Hrvati i pripadnici drugih nesrpskih populacijskih grupa budu protjerani iz Autonomne regije Krajine. Sva ta djela bila su počinjena nad pripadnicima Muslimana, Hrvata i drugih nesrpskih populacijskih grupa zbog njihovog političkog, rasnog i vjerskog identiteta. Nadalje, između 1. aprila 1992. i 31. decembra 1992. godine Radoslav Brđanin je znao ili imao razloga da zna da srpske snage pod kontrolom Kriznog štaba ARK čine opisana djela uperena protiv Muslimana, Hrvata i drugih nesrpskih populacijskih grupa zbog njihovog političkog, rasnog i vjerskog identiteta ili da su takva djela počinile, a nije preduzeo nužne i razumne mjere da takva djela spriječi ili da kazni njihove počinioce.
Brđanin je pomagao i podržavao pripadnike srpskih snaga u počinjenju krivičnih djela kao što su: ubistvo – najmanje tri civila, Muslimana u Hambarinama 23. maja 1992. godine; ubistvo oko 140 civila Muslimana i Hrvata u Kozarcu, opština Prijedor i okolnim područjima oko 24. maja 1992. godine; ubistvo najmanje osam Muslimana u kući Mehmeda Sahurića u Kamičanima, opština Prijedor između 24. i 26. maja 1992 godine.; ubistvo osam muškaraca Muslimana, civila, u selu Jaskići, opština Prijedor 14. juna 1992. godine i ubistvo najmanje 300 muškaraca Muslimana i Hrvata u selu Bišćani, opština Prijedor 20. jula 1992. godine.
Brđanin, kao predsjednik Kriznog štaba ARK-, pomagao je i podržavao srpske snage u granatiranju gradova i sela koja su pretežno naseljavali Muslimani i Hrvati, a koja su nanosila štete velikih razmjera kućama i poslovnim objektima. Srpske snage su ulazile u gradove i sela, pljačkale i palile stanove, kuće i poslovne objekte koji su pripadali Muslimanima i Hrvatima. Svrha tih napada bila je stvaranje straha, uništavanje imovine, gradova, naselja i sela i primoravanje nesrbe da napuste svoje kuće, sela ili gradove i trajno napuste to područje.
OPTUŽNICA PROTIV RADOSLAVA BRĐANINA
Prvobitna optužnica: 14. mart 1999. godine; izmijenjena optužnica: 16. decembar 1999. godine; dodatno izmijenjena optužnica: 9. mart 2001. godine; treća izmijenjena optužnica: 16. juli 2001. godine; korigovana verzija četvrte izmijenjene optužnica: 10. decembar 2001. godine; peta izmijenjena optužnica: 7. oktobar 2002. godine; šesta izmijenjena optužnica: 9. decembar 2003. godine. U prvobitnoj optužnici protiv Brđanina i Momira Talića obojica su bili optuženi na osnovu individualne odgovornosti i odgovornosti nadređenog u vezi s progonom Muslimana i Hrvata u Autonomnoj regiji Krajina tokom 1992. godine. Izmijenjena optužnica, potvrđena 16. decembra 1999. sadrži dodatne tačke. Oba optužena osporili su oblik optužnice što je rezultiralo time da su podnesene tri daljnje izmijenjene optužnice. Talić je privremeno pušten na slobodu 20. septembra 2001. iz zdravstvenih razloga i istoga dana postupak protiv njega je odvojen od onog protiv Brđanina. Talić je umro 28. maja 2003. u Beogradu i postupak protiv njega je okončan 12. juna 2003. godine. Peta izmijenjena optužnica, iz koje su uklonjene optužbe protiv Talića i koja sadrži optužbe samo protiv Brđanina, potvrđena je 7. oktobra 2002. godine. Šesta izmijenjena optužnica je podnesena 9. decembra 2003. godine. Brđanin je optužen za krivična djela počinjena u 13 opština u ARK – Banjoj Luci, Bosanskoj Krupi, Bosanskom Novom, Bosanskom Petrovcu, Čelincu, Donjem Vakufu, Ključu, Kotor-Varoši, Prijedoru, Prnjavoru, Sanskom Mostu, Šipovu i Tesliću – između 1. aprila 1992. i 31. decembra 1992. Brđanin je optužen na osnovu individualne krivične odgovornosti i krivične odgovornosti za:
Tačke optužnice:
Datum hapšenja: 6. juli 1999. godine od strane SFOR-a
Prvo stupanje pred Sud: 3. april 1999
STATISTIČKI PODACI
Broj dana u sudnici – 284
Broj svjedoka optužbe – 202
Broj svjedoka odbrane – 19
Broj svjedoka koje je pozvalo vijeće – 1
Broj dokaznih predmeta optužbe – 2736
Broj dokaznih predmeta odbrane – 350
Zaključeno je da je
Pretresno vijeće je došlo do sljedećih zaključaka:
Brđanin je proglašen krivim za: progone, mučenje, deportacije, nehumana djela (prisilno premještanje), (zločini protiv čovječnosti), bezobzirno razaranje gradova, naselja i sela ili pustošenje koje nije opravdano vojnom nuždom, uništavanje ili hotimično nanošenje štete ustanovama namijenjenim religiji (kršenja zakona ili običaja ratovanja), hotimično lišavanje života, mučenje (teška kršenja Ženevskih konvencija).
Dana 1. septembra 2004., Pretresno vijeće je izreklo presudu kojom je Radoslav Brđanin osuđen na kaznu zatvora od 32 godine.
Po završetku izvođenja dokaza optužbe, pretresno vijeće može odlučiti da li postoji osnova za osudu. Ako vijeće smatra da optužba nije izvela dovoljno dokaza za određene optužbe, vijeće te optužbe može odbaciti i donijeti oslobađajuću presudu po tim optužbama prije početka izvođenja dokaza odbrane. Dana 28. novembra 2003. godine Pretresno veće je donijelo odluku u skladu s pravilom 98bis kojom je optuženog oslobodilo optužbi po tački 1 (genocid) u kontekstu treće kategorije odgovornosti udruženog zločinačkog poduhvata. Vijeće je takođe odbacilo navode iz optužnice u pogledu opština Bihać-Ripač, Bosanska Dubica i Bosanska Gradiška. Tužilaštvo je ponijelo žalbu na oslobađajuću presudu. Dana 19. marta 2004. godine Žalbeno vijeće je poništilo odluku Pretresnog vijeća i vratilo optužbu za genocid po tački 1 u pogledu treće kategorije udruženog zločinačkog poduhvata.
Radoslav Brđanin je podnio najavu žalbe 1. oktobra 2004. godine. Tužilaštvo je podnijelo najavu žalbe 30. septembra 2004. godine, a 28. januara 2005. godine žalbeni podnesak. Dana 25. jula 2005. godine Brđanin je podnio žalbeni podnesak. Žalbeno vijeće je održalo pretrese 7. i 8. decembra 2006. godine. Dana 19. marta 2004. godine Žalbeno vijeće Međunarodnog suda u sastavu sudija Meron, predsjedavajući, sudija Shahabuddeen, sudija Güney, sudija El Mahdi i sudija Weinberg de Roca, donijelo je odluku po žalbi na odluku Pretresnog vijeća II od 28. novembra 2003. godine, kojom je Radoslav Brđanin oslobođen odgovornosti po tački 1optužnice kojom se tereti za genocid, a koja je uslijedila po prijedlogu za donošenje oslobađajuće presude na osnovu pravila 98 bis Pravilnika o postupku i dokazima Međunarodnog suda. U dispozitivu ove odluke, Žalbeno vijeće je zaključilo sljedeće: “Žalba optužbe se prihvata. Odluka Pretresnog vijeća da oslobodi Radoslava Brđanina optužbe po tački 1 optužnice, za genocid, u kontekstu treće kategorije udruženog zločinačkog poduhvata se poništava i ta tačka se ponovo uvodi”. Sudija Shahabuddeen je toj odluci priložio izdvojeno mišljenje. Žalbeno vijeće je usvojilo djelimično Brđaninovu žalbu i izreklo novu presudu o kazni.
Dana 3. aprila 2007. godine Žalbeno vijeće je izreklo presudu i smanjilo kaznu Brđaninu na 30 godina zatvora.
Dana 4. marta 2008. godine Radoslav Brđanin je prebačen u Dansku na izdržavanje kazne. U kaznu mu je uračunato vrijeme provedeno u pritvoru od 6. jula 1999. godine.
Preminuo osuđeni ratni zločinac Radoslav Brđanin
ICTY je Brđanina 2007. pravosnažno proglasio krivim za zločine koji uključuju progone, mučenje, deportacije i prisilno premještanje počinjene nad nesrpskim stanovništvom u BiH.
U svom zahtjevu iz 2019. godine, Brđanin je naveo da se nakon izdržavanja dvije trećine zatvorske kazne planira vratiti da živi u Banjoj Luci (EPA).
Published On 07 September 2022
Bivši šef Kriznog štaba Srpske autonomne oblasti Krajina Radoslav Brđanin preminuo je na Univerzitetskom kliničkom centru bh. entiteta Republika Srpska, potvrđeno je za “Nezavisne” iz te ustanove, prenosi agencija Fena.
Međunarodni mehanizam za krivične sudove pustio je na prijevremenu slobodu Brđanina, bivšeg političkog vođu Autonomne regije Krajina (ARK), kojeg je Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju (ICTY) osudio na 30 godina zatvora za zločine protiv čovječnosti. U odluci Mehanizma, sa koje je skinut pečat tajnosti nakon što je Brđanin prebačen u Bosnu i Hercegovinu, navodi se kako je Brđanin 2019. godine odslužio dvije trećine kazne, te da postoje “uvjerljivi humanitarni razlozi“ za njegovo prijevremeno puštanje. Predsjednica Mehanizma, sutkinja Graciela Gatti Santana, u odluci je objasnila da je Brđanin u augustu ove godine zatražio prijevremeno puštanje na slobodu na osnovu uvjerljivih humanitarnih razloga, kao i da je imala informacije iz Pritvorske jedinice UN-a o “nedavnom i očigledno ozbiljnom pogoršanju Brđaninovog zdravstvenog stanja“. Progoni, mučenje, deportacije… – Balkanska istraživačka mreža Bosne i Hercegovine (BIRN BiH) je ranije izvijestila da je Brđanin prije godinu dana prebačen iz zatvora u Danskoj u Pritvorsku jedinicu UN-a, kao i da su njegovi raniji zahtjevi za puštanjem na prijevremenu slobodu bili odbijeni. U svom zahtjevu iz 2019. godine, Brđanin je naveo da se nakon izdržavanja dvije trećine zatvorske kazne planira vratiti da živi u Banjoj Luci. Brđanina, bivšeg političkog vođu Autonomne regije Krajina, koja je bila pod srpskom kontrolom, ICTY je 2007. pravosnažno proglasio krivim za zločine koji uključuju progone, mučenje, deportacije i prisilno premještanje počinjene nad nesrpskim stanovništvom u Bosni i Hercegovini, a naročito u ARK tokom 1992. godine. On je uhapšen 1999. uhapšen u BiH. Od 2008. godine Brđanin je zatvorsku kaznu služio u Danskoj.
OSUĐEN NA 30
Ratni zločinac Radoslav Brđanin nakon 23 godine pušten na slobodu
Radoslav Brđanin
Bivši politički vođa Autonomne regije Krajina (ARK) i osuđeni ratni zločinac Radoslav Brđanin pušten je na slobodu iz zdravstvenih razloga. Ovu informaciju objavila je banjalučka Alternativna televizija.
Očekuje se da će Brđanin danas sletjeti na banjalučki aerodrom nakon 23 godine provedene u zatvoru iako je osuđen na 30. Njemu je u nekoliko navrata predsjednik suda Carmel Agius odbio zahtjeve za puštanje na prijevremenu slobodu. Nakon presude Haškog tribunala Brđanin je kaznu služio u Danskoj, odakle je prebačen u pritvor Haškog mehanizma za međunarodne krivične sudove iz zatvora u Danskoj 14. septembra prošle godine. Predsjednik Međunarodnog mehanizma za krivične sudove (MMKS) Carmel Agius tada je u svojoj naredbi sekretaru Mehanizma iz 25. augusta 2021. godine naveo da je Danska jasno stavila do znanja da “ne smatra da je moguće nastaviti izvršenje kazne na duži period i bez konačnog roka” i da Brđanin mora biti prebačen u drugu državu izvršenja ili alternativno u Mehanizam, prije određenog dana u septembru 2021. godine. Agius se pozvao na povjerljive memorandume koje mu je dostavio sekretar Mehanizma 16. aprila i 19. augusta 2020. godine, u kojima se sekretar, između ostalog, poziva na prethodna saopćenja o odlukama Danske o puštanju na slobodu Brđanina nakon što ispuni uslove za prijevremeno puštanje po danskim zakonima i zahtijeva da Brđanin bude prebačen iz Danske u određenom vremenskom okviru. U martu prošle godine predsjednik Agius odbio je Brđaninov zahtjev za puštanje na prijevremenu slobodu, o čemu je pisala Balkanska istraživačka mreža Bosne i Hercegovine. Tada je u svojoj odluci Agius naveo kako “ne smatra prikladnim da iskoristi svoje diskreciono pravo i odobri prijevremeno puštanje Brđanina u ovoj fazi”. “Konkretno, velika težina njegovih zločina prepreka je njegovom ranom puštanju na slobodu. Nadalje (…) Brđanin nije pokazao da je uspješno rehabilitovan”, naveo je Agius u svojoj odluci. Brđanin je u februaru 2021. ponovo podnio zahtjev za puštanje na prijevremenu slobodu. Kako se tada navodilo u novom zahtjevu njegovog advokata Novaka Lukića za prijevremeno puštanje na slobodu, Brđanin je potpuno svjestan i prihvata stav predsjednika MMKS-a Carmela Agiusa o velikoj težini zločina za koje je osuđen. Brđanina, bivšeg političkog vođu Autonomne regije Krajina, koja je bila pod srpskom kontrolom, MKSJ je 2007. pravosnažno proglasio krivim za zločine koji uključuju progone, mučenje, deportacije i prisilno premještanje počinjene nad nesrpskim stanovništvom u Bosni i Hercegovini, a naročito u ARK tokom 1992. godine. On je 1999. uhapšen u Bosne i Hercegovine.
Dodik žali za zločincem koji je djecu htio baciti u Vrbas
Zločinac Brđanin je sugerisao da djecu iz miješanih brakova treba baciti u rijeku Vrbas i ona koja isplivaju, biće srpska djeca.
Published On 10 September 2022
Brđanina je MKSJ je 2007. pravosnažno proglasio bez svake sumnje krivim za zločine koji uključuju progone, mučenje, deportacije i prisilno premještanje počinjene nad nesrpskim stanovništvom u Bosni i Hercegovini, a naročito tokom 1992. godine, piše autor (EPA)
“Zločinac Brđanin je sugerisao da djecu iz miješanih brakova treba baciti u rijeku Vrbas i ona koja isplivaju, biće srpska djeca. Eto za takvog nečovjeka Dodik kaže da je iskreni i pravi rodoljub. Jer Dodik isto razmišlja.“
Vijest glasi da je Radoslav Brđanin, bivši šef Kriznog štaba Srpske autonomne oblasti (SAO) Krajina i osuđeni ratni zločinac preminuo u srijedu na Univerzitetskom kliničkom centru Republike Srpske. I dok se javnost prisjećala zločinačkog puta ovog nečovjeka, oglasio se Milorad Dodik, član Predsjedništva BiH da još jednom pokaže svoju sramnu i necivilizovanu stranu ličnosti. “Duboko me je potresla vijest o smrti Radoslava Brđanina, velikog patriote koji je veći dio svog života žrtvovao za slobodu i opstanak srpskog naroda na ovim prostorima. Bivši šef Kriznog štaba Srpske autonomne oblasti Krajina Radoslav Brđanin ostaće upisan posebnim slovima u istoriji srpskog naroda, koji je njegovim odlaskom izgubio iskrenog i pravog rodoljuba…“
Kad zločinac (p)ostane rodolj
“On je govorio puno i stalno… ali nije govorio ništa dobro. Svaki mu je govor bio govor mržnje.” Tim riječima je zaštićeni svjedok BT-94 na jednom od ročišta u Haagu opisao retoriku Radoslava Brđanina.
Svjedok BT-94 je bosanski Hrvat, najvjerovatnije novinar, koji je u godinama koje pokriva optužnica živio u Banjoj Luci i vodio dnevnik o svemu što se u gradu događalo. Bilježio je, pored ostalog, javne nastupe četiri vodeće ličnosti banjalučkog SDS-a, koje je opisao kao “četiri jahača Apokalipse” – među kojima se svojom “zapaljivom” retorikom posebno isticao Radoslav Brđanin. Tadašnji predsjednik Kriznog štaba ARK je, tvrdi svjedok, doživljavao sebe kao “božji dar za mase” i “odlučivao je o životu i smrti” nesrpskih stanovnika Banje Luke i ostalih opština sjeverozapadne Bosne u sastavu ARK. Najveća Brđaninova odgovornost, po svjedoku, je u tome “što nije bio odgovoran”, jer je “morao znati kakve će efekte njegovi zapaljivi govori imati kod primitivnih ljudi ili kod ekstremista, koji su onda činili čuda.” “Ako neki nacionalni lider pred uspaljenom gomilom kaže: ‘Borićemo se za svoje i u sljedećih 100 godina otjeraćemo nekrsti i poganine’ – zna se šta to znači. Kada to slušate vi, časne sudije, vi ćete to odbaciti, ali kada to sluša neki primitivac, frustriran nemaštinom i svime što se dešava… on će biti spreman da učini sve što može kako bi pregazio te nekrsti i poganine.”
https://pescanik.net/radoslav-brdjanin-doprinos-zlocinima/
U prvostepenoj presudi navedene su neke od Brđaninovih izjava.
U jednom TV intervjuu datom posle 15. septembra 1992. u vezi sa sprovođenjem Strateškog plana vlasti bosanskih Srba Brđanin je rekao: „Moraju svi da shvate da moramo stvoriti nacionalnu srpsku državu i oni koji misle da trebamo i po treći put da oprostimo zajedničkom neprijatelju muslimansko-hrvatskom, ne verujem da će naići na povoljno tle kod našeg naroda. Mi nismo divlji narod. Ali, kamo sreće da smo još 1918. stavili bodljikavu žicu. Između nas, Hrvata i Muslimana ne bi bilo i ovog trećeg pokolja i napada na srpski narod“. U tom iskazu je sadržana suština plana rukovodstva bosanskih Srba, po kojem je srpski narod trebalo da živi sam u BiH na etnički čistoj teritoriji, odeljenoj od bošnjačko-hrvatskih delova zemlje. U prilog takvom zaključku, navodi se deo još jednog Brđaninovog TV nastupa u kojem kaže: „Ja sam za preseljenje naroda, ja sam za to da se prihvati činjenična situacija“.
Brđanin je, navodi se dalje u presudi, kontinuirano koristio pogrdne nazive za nesrbe, nazivajući ih „balijama“ (Bošnjake), „ustašama“ (Hrvate), „Šiptarima“ (Albance), „gamad“, „pogani“, „nekrsti“ i „ljudi drugog reda“. Tako je, na primer, na jednom mitingu u Banjaluci 1993. rekao: „One lijeve snage koje nam ponovo nude zajednički život moraju da znaju da je obaveza Srba da sljedećih sto godina brišu cipele od poganih nekrsta koji onečistiše ovu našu zemlju“.
U jednom TV nastupu 29. avgusta 1992. Brđanin je izjavio sledeće: „Ko nije lojalan neka ide, a ono malo lojalnih Hrvata i Muslimana neka ostane. Što reče Šešelj za 7000 Albanaca na Kosovu, držaće ih ko malo vode na dlanu, tako ćemo i mi sa ovih naših 1200 do 1500 Muslimana i Hrvata… Ako su Hitler, Staljin i Čerčil mogli imati radne logore možemo i mi. Pa ljudi moji, mi smo u ratu“.
Teško je na jednom mestu pobrojati sve Brđaninove izjave kojima je doprinosio užasima nad nesrpskim stanovništvom bosanske Krajine, ali u haškoj arhivi ostaje zabeleženo i da je jednom saradniku na pitanje šta da se radi sa decom iz mešanih brakova rekao: „Bacićemo ih u Vrbas i ono koje ispliva je sigurno Srbin“, dok je u oktobru 1992. glumeći duhovitost izjavio da ga „čudi što su Muslimani navalili da kupuju drva za zimu, oni kao da misle da će prezimiti ovdje“.
Kakve su njegove izjave posledice izazivale najbolje govore delovi iskaza dva svedoka sa suđenja Brđaninu u Hagu:
„Strašno… da vidimo da su obični ljudi koji su inače živjeli zajedno i koji nisu imali nikakve zločinačke nagone u razdoblju od nekoliko tjedana, nekoliko mjeseci, postajali mašine za ubijanje i to zahvaljujući strašnoj moći koju imaju mediji, koji su bili potpuno pod kontrolom i koji su bili korišteni kao propagandni instrument kako bi se proširila mržnja“ (zaštićeni svedok BT-19).
„Ja sam gospodina Brđanina mnoštvo puta slušao bilo na radiju, bilo na televiziji, sa raznim komentarima, sa raznim izjavama. Mogu odgovorno da tvrdim da je gospodin Brđanin bio najeksponiraniji čovjek, gospodar života i smrti na tom prostoru, koji je izuzetno mnogo koristio medije u svojim nastupima. Mogu da kažem da je ogroman broj ljudi, pa i ja sam, poslije njegovih nastupa na televiziji, na radiju, imao neprospavane noći. U nekom vremenskom periodu, već 1992. godine, ogroman broj ljudi ujutru bi donosio odluke o bježanju, odnosno načinu kako se izvući iz tog prostora poslije izjava koje je gospodin Brđanin… davao“ (zaštićeni svedok BT-7).
Dokumente iz arhive Međunarodnog rezidualnog Mehanizma za krivične sudove, iz kojih su preuzeti citati u tekstu, dostavio nam je Program Mehanizma za informisanje zajednica pogođenih sukobima.
Peščanik.net, 09. septembar 2022.