Miroslav Tadić
Miroslav Tadić zvani Miro Brko je rođen 12. maja. 1937. godine u mjestu Novi Grad u opštini Odžak. U sklopu snaga UN 1958. godine proveo je u Egiptu šest i po mjeseci. Nakon fakulteta radio je 20 godina kao nastavnik u osnovnoj i srednjoj školi u Bosanskom Šamcu. Kao nastavnik u penziji u svojoj kući u Bosanskom Šamcu je vodio radnju koju je 1987. godine pretvorio u kafe „AS“. Nije bio politički aktivan. Godine 1991. godine postao je pripadnik Četvrtog odreda, jedinice teritorijalne odbrane koju je organizovala JNA. Bio je pomoćnik komandanta za pozadinu u Četvrtom odredu, komandant Štaba civilne zaštite i član Kriznog štaba po službenoj dužnosti. Kao pomoćnik komandanta za pozadinu blisko je sarađivao sa Simom Zarićem u okviru njihovih funkcija u Četvrtom odredu. Poslije 17. aprila 1992. godine kada su srpske snage nasilno preuzele vlast nad cijelom opštinom Bosanski Šamac i proglasile „Srpsku opštinu Bosanski Šamac“, Miroslav Tadić je postao predsjednik „Komisije za razmjene“ Bosanskog Šamca. Bio je zadužen da organizuje i obavlja većinu takozvanih razmjena zatvorenika putem kojih je nesrpsko stanovništvo protjerivano iz svojih kuća u Bosanskom Šamcu. Bio je član ove komisije do 1995. godine. Dok je bio na funkciji predsjednika Komisije za razmjenu, Tadić je takođe bio i član srpskog Kriznog štaba.
U Bosanskom Šamcu je 29. februara 1992. godine konstituisana Skupština srpskog naroda opštine Bosanski Šamac. Iako Statut opštine Šamac predviđa sljedeće: “Opština Šamac je opština srpskog naroda i drugih građana koji u njoj žive”, samoproglašena srpska opština koncentrisala je vlast isključivo u srpskim rukama i nesrbi nisu mogli da učestvuju u vlasti kao izabrani predstavnici, premda su većinu u opštini činili nesrbi. Krizni štab bio je obavezan da djeluje u skladu sa zakonom, pa tako i s “Izvodom iz uputstva za rad kriznih štabova srpskog naroda u opštinama”. Krizni štab je djelovao po zakonima Republike Srpske. Nakon toga, od 17. aprila 1992. godine srpske vojne snage iz Bosne i Hercegovine i drugih dijelova bivše Jugoslavije silom su preuzele kontrolu nad Bosanskim Šamcem, nakon čega su Srbi objavili da su dotadašnje opštinske vlasti u opštini zamijenjene „Srpskom opštinom Bosanski Šamac“. Događaji koji su se odigrali u opštinama Bosanski Šamac od 17. aprila 1992. godine do 31. decembra 1993. godine predstavljali su sistematski napad na civilno stanovništvo. Bilo je to nasilno preuzimanje vlasti u Bosanskom Šamcu od strane pripadnika paravojske i srpske policije, te progon i deportacija koji su potom uslijedili protiv nesrpskih civila. Tokom gore pomenutog razdoblja u Republici Bosni i Hercegovini vladalo je stanje oružanog sukoba. Nakon preuzimanja vlasti u opštini Bosanski Šamac 17. aprila 1992. godine te tokom cijele 1992. godine, vršena su hapšenja širokih razmjera bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata u opštini od strane lokalne srpske policije i paravojske iz Srbije. Krizni štab je 21. jula 1992. godine donio odluku kojom je opštinski Krizni štab preimenovan u Ratno predsjedništvo. Miroslav Tadić je bio član Kriznog štaba kad je 23. aprila 1992. godine imenovan za načelnika Štaba Civilne zaštite. U decembru 1992. je došlo do eskalacije sukoba između civilnih i vojnih vlasti u Bosanskom Šamcu. Tadašnji događaji, uključujući zatvaranje Posavskog koridora, dolazak paravojnih grupa i koncentrisanje velikog broja brigada VRS na malom prostoru, svakodnevno su dovodili do incidenata: most na rijeci Savi je miniran, električni vodovi su bili pokidani, miniran je kiosk Hrvata Grge Zubaka, zaplijenjena vikendica Hasana i Mirsade Čeribašić. Dana 6. marta 1992. godine Bosna i Hercegovina je proglasila nezavisnost.
PROGONI
Događaji koji su se odigrali u opštinama Bosanski Šamac i Odžak između 17. aprila 1992. i 31. decembra 1993. predstavljali su rasprostranjeni i sistematski napad na civilno stanovništvo. Taj napad obuhvatao je nasilno preuzimanje vlasti u Bosanskom Šamcu od strane pripadnika paravojske i srpske policije, te progone koji su uslijedili protiv nesrpskih civila. Neki pripadnici 17. taktičke grupe JNA su 17. aprila 1992. bili prisutni u gradu Bosanskom Šamcu. Prije 17. aprila 1992. godine u opštini je živjelo otprilike oko 17.000 Hrvata i Muslimana od ukupno oko 33.000 stanovnika. Nakon što su srpske snage preuzele silom vlast u opštini, većina nesrpskog stanovništva je izbjegla ili je bila primorana da napusti to područje. U maju 1995. godine od 17.000 stanovnika Hrvata i Muslimana ostalo ih je u Bosanskom Šamcu manje od 300. Oko 13. jula 1992. godine Prvi krajiški korpus vojske bosanskih Srba silom je preuzeo komandu i nad opštinom Odžak. Prije jula 1992. godine u opštini Odžak je živjelo oko 22.500 Hrvata i Muslimana od ukupno oko 30.000 stanovnika. Gotovo cjelokupno nesrpsko stanovništvo je ili napustilo Odžak ili su bili prisiljeni da ga napuste. Nakon nasilnog vojnog preuzimanja vlasti u opštini Odžak, srpski Krizni štab u Bosanskom Šamcu preuzeo je kontrolu i nad civilnom upravom opštine Odžak. Miroslav Tadić je bio član Kriznog štaba, a 23. aprila 1992. godine imenovan je za načelnika Štaba Civilne zaštite. Krizni štab je redovno dobijao informacije o razmjenama od Miroslava Tadića. Sistem razmjena postojao je tokom perioda od oko godinu i po dana. Krizni štab, na osnovu odluke Predsjedništva Republike Srpske, 21. jula 1992. godine, donio je odluku o izmjeni naziva Kriznog štaba opštine u Ratno predsjedništvo. Nadalje, ovlaštenja Kriznog štaba opštine Bosanski Šamac nisu izmijenjena, ali njegovo članstvo jeste. Miroslav Tadić nije bio član Ratnog predsjedništva. Ratno predsjedništvo je 2. oktobra 1992. donijelo odluku o formiranju Komisije za razmjenu zarobljenih lica. Ta komisija je bila zadužena za razmjenu zarobljenih i drugih lica. Miroslav Tadić je bio jedan od njenih članova.
U maju 1992. oko 100 ljudi je poslano u Zasavicu, uglavnom starijih muškaraca i žena; bili su smješteni u kuće u kojima je već bilo ljudi ili su bili smješteni u napuštene i prazne kuće. Tadić nije znao ko je naredio premještanje u Zasavicu. To je bilo hrvatsko područje na kojem nije bilo granatiranja. Ljudi su tu imali kompletna domaćinstva s vrtovima, peradi i svinjama.
Miroslav Tadić, kao član Kriznog štaba i član Komisije za razmjenu, saznao je za nasilno preuzimanje vlasti i događaje koji su uslijedili. Prema podacima Tadića Komisija za razmjenu dala je u razmjenu oko 1100 osoba koje su napustile Šamac, dok je u Šamac stiglo oko 1100 ili 1080 osoba. Među onima koji su napustili Šamac bilo je znatno manje Srba nego nesrba. Miroslav Tadić je organizovao razmjene mnogih zatvorenika iz Bosanskog Šamca, hrvatske i muslimanske nacionalnosti. Ediba Bobić je svjedočila da je Miroslav Tadić bio glavna osoba zadužena za razmjene. Vaso Antić je svjedočio da je znao da se organizuju razmjene kojima rukovodi Miroslav Tadić, a Svetozar Vasović je svjedočio da je na razmjenama radio Miroslav Tadić. Prije 2. oktobra 1992. nije formalno postojala komisija za razmjenu, “al’ s obzirom da sam ja najviše radio na tim poslovima, izgledao sam kao da sam ja nekakav predsjednik komisije”, rekao je Tadić. Prvih ratnih mjeseci Miroslav Tadić je bio predsjednik komisije za razmjene, nakon čega je tu ulogu preuzeo Velimir Maslić, sekretar Crvenog krsta i rukovodilac Službe za socijalni rad. Simeon Simić je svjedočio da su Velimir Maslić i Miroslav Tadić bili članovi civilne komisije za razmjenu, osnovane 2. oktobra 1992. godine i da su bili zaduženi za razmjenu zarobljenih i drugih lica. Vršili su i razmjene zarobljenih vojnika. Miroslav Tadić je odgovoran za deportaciju Dragana Lukača, Hasana Bičića, Muhameda Bičića, Ibrahima Salkića, Esada Dagovića, svjedokinje K, Dragana Delića, Snježane Delić, Nusreta Hadžijusufovića, svjedoka C, Hajrije Drljačić, Jelene Kapetanović, svjedoka A, Edibe Bobić, svjedoka O i svjedoka Q.
Osman Jašarević je potvrdio da je Miroslav Tadić prisustvovao razmjeni 26. maja 1992. godine. Osman Jašarević je svjedočio da je Miroslav Tadić organizovao tu razmjenu u kojoj je učestvovao MKCK, kao i transport zatvorenika. Držao je spisak i pročitao imena. Sa Simom Zarićem je stajao kod kamiona i formirao grupe od pet-šest osoba koje su trebale biti razmijenjene. Osman Jašarević je nadalje svjedočio kako je Miroslav Tadić rekao da svako mora da bude razmijenjen, da bi kasnije i viknuo da se nikom ne smije dozvoliti da ne bude razmijenjen. Rekao je i da će razmjena odmah biti zaustavljena ako neko ne bude htio da pređe na drugu stranu.
Primjer razmjene: Razmjena u Lipovcu 5. jula 1992.
Miroslav Tadić je otputovao u Saveznu komisiju za razmjene Jugoslavije u Beograd da bi organizovao razmjenu u Lipovcu 5. jula 1992. Tamo su mu rekli da mu je potreban dokument na temelju kojeg može tražiti dozvolu da uđe u Jugoslaviju, u UNPA zonu i obratiti se UNPROFOR-u u Beogradu. Kad je jedan čovjek iz Komisije pitao Miroslava Tadića da li u Bosanskom Šamcu postoji komisija za razmjenu koja bi mogla podnijeti takav zahtjev, odgovorio je: “formalno se radi, ali nemamo komisije”. Taj čovjek je zatim pitao Miroslava Tadića da li postoji neko civilno tijelo, na što je on odgovorio da postoji Krizni štab. Prilikom te razmjene Miroslav Tadić i Simo Zarić su u zasebnom automobilu pratili autobuse koji su vozili ka mjestu razmjene. Razmjenu su organizovali Miroslav Tadić, Ivo Maslić i Svetozar Vasović.
Iako Miroslav Tadić nije bio zadužen za zatočeničke objekte u Bosanskom Šamcu, bila su mu bez sumnje poznata hapšenja, zatočavanje i nehumano postupanje prema nesrpskim civilima u zatočeničkim objektima u Bosanskom Šamcu. Zatočenički objekti u Bosanskom Šamcu su funkcionisali od aprila 1992. godine sve dok u jesen 1992. nisu zatvoreni odlukom Andrije Bjeloševića, načelnika Regionalnog centra za bezbjednost u Doboju. Prvih dana po izbijanju rata u Bosanskom Šamcu ljudi su bili zatvarani u zatočeničke objekte u opštini Bosanski Šamac i na drugim mjestima uključujući SUP, TO, osnovnu i srednju školu, Zasavicu, Crkvinu, Brčko i Bijeljinu. Stotine nesrba, uključujući žene i djecu, Muslimane i Hrvate, držani su u zatočeničkim centrima. Miroslav Tadić je izjavio kako je kroz zatočeničke centre prošlo vjerovatno između 500 i 600 osoba. U TO-u i osnovnoj školi bilo je oko 50 osoba, dok je u srednjoj školi bilo oko 300 osoba. Sve osobe koje su ostale u SUP-u, TO-u i školama prebačene su u Batković, u sabirni centar koji je držala vojska. Zatočenike su u TO-u držali pod stražom u nekoliko prostorija, jednoj velikoj i jednoj maloj, te u prostoriji koju su nazivali spremištem. Dragan Lukač je svjedočio da su dvojica naoružanih srpskih policajaca iz Bosanskog Šamca čuvala stražu pred zaključanim vratima spremišta u kojem su ljudi bili zatočeni. Miroslav Tadić je svjedočio da je više Hrvata s područja Asića i Donjih Asića, Novog Sela i Hrvatske Tišine uhapšeno nakon 15. maja 1992. godine bilo zatočeno u srednjoj školi. Miroslav Tadić nije ništa znao o zatočenju Hrvata u Crkvini u navedeno vrijeme, no nekoliko dana kasnije saznao je da je izvjestan broj Hrvata s područja Asića i Donjih Asića, Novog Sela i Hrvatske Tišine uhapšen nakon 15. maja 1992. Zatim su bili zatočeni u srednjoj školi. Znao je i da su u to vrijeme ljudi odvođeni u Dom kulture u Crkvini. Neki svjedoci su rekli da nisu vidjeli da Miroslav Tadić ulazi u zatočeničke objekte, premda bi ga ponekad vidjeli u dvorištu tih objekata kako vrši razmjenu. Neki svjedoci su izjavili da su Tadića vidjeli u SUP-u, TO-u i osnovnoj školi u Bosanskom Šamcu. Miroslav Tadić nije bio osoba koja je naređivala hapšenja. Tadić je čuo za odlaske srpskih pojedinaca u zatočeničke centre gdje tuku ljude, a prilikom razmjena oni su primjećivali tragove zlostavljanja na civilima.
OPTUŽNICA PROTIV MIROSLAVA TADIĆA
Optuženi Miroslav Tadić, zajedno s Blagojem Simićem i Simom Zarićem je prvobitno, u Prvoj optužnici podignutoj protiv njih 21. jula 1995. godine, bio okrivljen zajedno s još tri osobe-Slobodanom Miljkovićem, Milanom Simićem i Stevanom Todorovićem. Optužnicu je potvrdio Richard J. Goldstone, tužilac Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju (MKSJ). Prva optužnica je pretrpjela četiri izmjene i u toku tog perioda postupci protiv optuženih Slobodana Miljkovića, Milana Simića i Stevana Todorovića odvojeni su od postupaka protiv Miroslava Tadića, Blagoja Simića i Sime Zarića. Nakon smrti Slobodana Miljkovića 7. avgusta 1998. godine optužnica protiv njega je povučena. Druga izmijenjena optužnica je potvrđena 11. decembra 1998. godine, treća izmijenjena optužnica, 24. aprila 2001. godine i četvrta izmijenjena optužnica, 9. januara 2002. godine. Peta optužnica koja tereti Blagoja Simića, Miroslava Tadića i Simu Zarića za zločine protiv čovječnosti podnesena je 30. maja 2002. godine.
Tačke optužnice:
Broj dana u sudnici – 234
Broj svjedoka optužbe – 43
Broj svjedoka odbrane – 28
Broj svjedoka koje je pozvalo
Pretresno vijeće – 1
Broj dokaznih predmeta optužbe – 190
Broj dokaznih predmeta odbrane – 196
| PRVOSTEPENOM PRESUDOM OD 17. OKTOBRA 2003. GODINE MIROSLAV TADIĆ JE OSUĐEN NA 8 GODINA ZATVORA
– Utvrđeno je da je Miroslav Tadić doprinio deportacijama nesrpskih civila pomaganjem i podržavanjem. Znao je za hapšenja nesrpskih civila u Bosanskom Šamcu, za njihovo zatočavanje i nehumano postupanje prema njima. – Bio je aktivan u razmjenama nesrpskih civila i pritom je bio svjestan činjenice da njegovi postupci mogu dovesti do trajnog raseljavanja tih nesrpskih civila. – Miroslav Tadić je bio svjestan progona nesrpskih civila. On je znao da zatvorenici u Bosanskom Šamcu koji su raseljeni nisu Srbi po nacionalnosti i znao je da se oni hapse i drže u zatočeništvu i da se s njima u zatočeničkim objektima u Bosanskom Šamcu postupa surovo i nehumano. – Tadić je imao namjeru da trajno raseli nesrpske civile iz njihovih domova u opštini Bosanski Šamac. – Miroslav Tadić snosi krivičnu odgovornost kao pomagač i podržavalac u progonima kroz deportacije. Žrtve kampanje progona bile su iznimno ranjive i bespomoćne. Dana 17. oktobra 2003., prema presudi Pretresnog vijeća Miroslav Tadić je proglašen krivim i osuđen na osam godina zatvora za pomaganje i podržavanje udruženog zločinačkog poduhvata progona zbog njegove uloge u razmjenama. Miroslav Tadić je bio aktivno uključen u proces razmjena, a pogotovo u sastavljanje spiskova osoba koje su trebale biti razmijenjene i u pregovore s drugom stranom. Njegovo učestvovanje kao pomagača i podržavaoca u procesu razmjena započelo je u aprilu 1992. i trajalo je do 31. decembra 1993. godine, dakle više od godinu i po dana. Miroslav Tadić je osuđen za učestvovanje u procesu razmjena putem kojih su žrtve protiv svoje volje zapravo uklanjane iz svojih domova i iz svoje sredine. |
Nakon dobrovoljne predaje Međunarodnom sudu u Hagu 14. februara 1998. i potom pritvora u Pritvorskoj jedinici Međunarodnog suda, Miroslavu Tadiću je u izdržavanje izrečene kazne uračunato 1568 dana, provedenog u pritvoru, kao i vrijeme koje će provesti u pritvoru do rješenja predsjednika Međunarodnog suda o tome u kojoj će državi izdržavati kaznu. Dana 3. novembra 2004. godine odobreno mu je prijevremeno puštanje na slobodu koje je stupilo na snagu 4. novembra 2004. godine.
GLAVNA IZREKA PREDSJEDNIKA PRETRESNOG VIJEĆA U PREDMETU PROTIV MIROSLAVA TADIĆA
“Vama, Miroslavu Tadiću, Pretresno vijeće izriče osudu po tački 1 – zločini protiv čovječnosti, za djelo progona, na osnovu deportacije i prisilnog premještanja. Po tački 2 se ne izriče osuda, s obzirom da Pretresno vijeće zaključuje da bi to predstavljalo nedopustivu kumulaciju osuđujućih presuda u odnosu na presudu po tački 1. Tačka 3 se odbacuje zbog nedostataka u formi Izmijenjene optužnice. Vi, Miroslave Tadiću, imate pravo da vam se u izdržavanje izrečene kazne uračuna 1568 dana, kao i dani koje ćete provesti u pritvoru u očekivanju odluke predsjednika Suda na osnovu pravila 103 (A) o državi u kojoj ćete služiti kaznu. Vi ćete ostati u pritvoru Međunarodnog suda do donošenja pomenute odluke.
Vas, Miroslave Tadiću, Vijeće osuđuje na kaznu od 8 godina zatvora”.
Izdvojeno mišljenje sudije Lindholma
“Ja ću pročitati samo dispozitiv mog djelomičnog protivnog mišljenja. U saglasnosti sa razmatranjima Pretresnog vijeća u vezi kumulativnih osuda, (a) slažem se s osuđujućom presudom izrečenom Blagoju Simiću po tački 1: progon kao zločin protiv čovječnosti, koju je izrekla većina. Iz razloga koje sam iznio u svom djelomično protivnom mišljenju, smatram proporcionalnom i pravednom kaznu od sedam (7) godina zatvora”. (b) Nadalje, zaključujem da Miroslav Tadić i Simo Zarić nisu krivi po tački 1 i tački 2. (c) Slažem se s većinom po pitanju odbacivanja tačke 3 optužnice”.
Petorica rukovodećih ljudi osuđeni su u Haagu na 46, dvije osobe iz vrha RS-a na 33 i dvojica silovatelja na 8 godina zatvora. Pošto su Stevan Todović i Milan Simić priznali krivicu, suđenje je nastavljeno preostaloj trojici optuženih. Prvooptuženi Blagoje Simić, predsjednik Kriznog štaba, osuđen je na 17, Miroslav Tadić, predsjednik Komisije za razmjenu, na 8, a Simo Zarić na 6 godina. S njima je bio optužen i Slobodan Miljković zvani Lugar, komandir paravojne jedinice “Sivi vukovi” iz Srbije, koja je harala Bosanskim Šamcem. Ubijen je nakon rata u tuči u kafani u Kragujevcu.
Izet PERVIZ
Malo je općina u Bosni i Hercegovini u kojima je, zbog počinjenih ratnih zločina, odmah po završetku rata gotovo cjelokupno rukovodstvo uhapšeno i proslijeđeno u Haški tribunal, kao što je to bio slučaj s Bosanskim Šamcem. Nije prošlo ni dvije godine od potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, a na optuženičkoj klupi našli su se: Stevan Todorović, Milan Simić, Blagoje Simić, Simo Zarić i Miroslav Tadić. Godine 2000, prije samog početka suđenja, Stevan Todorović priznao je krivicu, mada je prije toga odbijao svaku od 15 tačaka optužnice, tvrdio da je te 1998. nelegalno uhapšen i tražio da ga vrate u Srbiju. Kao šef policije u Bosanskom Šamcu, osuđen je na 10 godina, za progon, nezakonito hapšenje, mučenje i ubijanje civila hrvatske i bošnjačke nacionalnosti. Iz zatvora u Španiji izašao je 2005. godine nakon odsluženja dvije trećine kazne, a naredne godine izvršio je samoubistvo u porodičnoj kući u Donjoj Slatini kod Bosanskog Šamca.
Milan Simić, predsjednik Izvršnog vijeća opštine Bosanski Šamac, predao se sam. Tokom suđenja ostao je nepokretan pa je pušten da se brani sa slobode i uvijek bi se odazvao pozivu. U međuvremenu je odlučio priznati krivicu. Priznao je da je, skupa s još nekoliko osoba, u osnovnoj školi premlatio Hasana i Muhameda Bičića, Pericu Mišića i Ibrahima Salkića, te da je učestvovao u višekratnom premlaćivanju Safeta Hadžialijagića. Osuđen je na 5 godina zatvora i pušten na slobodu
ETNIČKO ČIŠĆENJE
Pošto su Stevan Todović i Milan Simić priznali krivicu, suđenje je nastavljeno preostaloj trojici optuženih. Trajalo je dvije godine. Prvooptuženi Blagoje Simić, predsjednik Kriznog štaba, osuđen je na 17, Miroslav Tadić, predsjednik Komisije za razmjenu, na 8, a Simo Zarić na 6 godina. S njima je bio optužen i Slobodan Miljković zvani Lugar, komandir paravojne jedinice “Sivi vukovi” iz Srbije, koja je harala Bosanskim Šamcem. Brojni svjedoci na suđenju “šamačkoj četvorci” opisali su ga kao izuzetno nasilnog i okrutnog. Ubijen je nakon rata u tuči u nekoj kafani u Kragujevcu.
Blagoje Simić je, nakon pravosnažnosti presude, 2007. prebačen u zatvor u Velikoj Britaniji, iz kojeg je pušten u martu 2011. Uskoro se vratio na mjesto ljekara u Domu zdravlja Bosanski Šamac, gdje je radio prije rata. U novembru 2017. imenovan je za direktora.
Simo Zarić oglašen je krivim da je ohrabrivao i pružao moralnu podršku onima koji su ponižavali, mučili i premlaćivali zatočenike u zatvoreničkim objektima. Tada je bio pomoćnik komandanta za obavještajni rad, izviđanje, moral i informiranje u Četvrtom odredu JNA te vršio funkciju načelnika Službe nacionalne bezbjednosti u Bosanskom Šamcu od 29. aprila 1992. do 19. maja 1992. i zamjenika predsjednika Gradskog vijeća u Odžaku. Pušten je na slobodu 2004, a 2010. imenovan je na mjesto zamjenika načelnika Opštine Bosanski Šamac. Umro je u maju 2015. u 67. godini.
Miroslav Tadić predao se među prvima Haškom tribunalu, i to u februaru 1998. U novembru 2004. pušten je na slobodu nakon odsluženja dvije trećine kazne.
Prelomna tačka od koje pripadnici drugih nacionalnosti nisu poželjni u ovoj općini naznačena je u tački 994: “Dana 17. aprila 1992. godine Krizni štab Srpske opštine Bosanski Šamac izdao je proglas građanima u kojem ih je obavijestio da je TO Srpske opštine Bosanski Šamac, pod rukovodstvom novoosnovanog Kriznog štaba, preuzeo kontrolu nad opštinom…” Nakon toga, uslijedio je niz diskriminatornih odluka. Tako se u tački 1000, između ostalog, kaže: “Civilna milicija je naredbom koju je potpisao Stevan Todorović, načelnik srpske stanice milicije u Bosanskom Šamcu, zabranila okupljanje više od tri nesrba na javnom mjestu. Ta naredba oglašena je putem radija i plakata koji su postavljeni širom grada.” U svom priznanju krivice Stevan Todorović je kazao da je preuzimanje vlasti trajalo najviše sat, od tri do četiri ujutro 17. aprila 1992. Priznao je da je, nakon preuzimanja vlasti, on bio najviši organ vlasti za pitanje zaštite zatočenika, te da je izvještavao Krizni štab o zatvorima i zatočenim ljudima. O bespravnom zatočenju govori tačka 1003. presude Stanišiću: “Nakon preuzimanja vlasti u Bosanskom Šamcu 17. aprila 1992, pa sve do kraja te godine, srpske su snage na širokoj osnovi vršile hapšenje bosanskih Muslimana i Hrvata. Tokom prve sedmice uhapšeno je do 50 osoba i zatočeno u SUP-u. Od maja 1992. do kraja godine broj zatočenih u SUP-u varirao je od 50 do 100 osoba. U tom periodu oko 200 osoba bilo je zatočeno u prostorijama TO. Velike grupe ljudi držane su u objektima u Zasavici i Crkvini. Zatočenici su držani u fiskulturnim dvoranama osnovnih i srednjih škola. Broj zatočenika popeo se na 50 u osnovnoj školi i na 300 do 500 u srednjoj. Prva grupa zatočenika u osnovnoj i srednjoj školi premještena je tamo 13. maja 1992. iz kasarne JNA u Bijeljini. Cijelo proljeće i ljeto 1992. dovodili su ljude u osnovnu i srednju školu i tu ih držali u zatočenju, uključujući i muškarce iz Doma kulture u Crkvini i iz Zasavice. Cijelog aprila 1992. godine naoružane patrole – uključujući i srpsku miliciju i vojsku – ulazile su u domove, hapsile mnoge Hrvate i odvodile ih u skladište u Crkvini.” Tačka 1005. u prvoj rečenici kaže: “Većina osoba uhapšenih u Bosanskom Šamcu bili su nesrpski civili, uključujući i žene, djecu i starije osobe…” Tačka 1006. govori o pljački: “Odmah nakon preuzimanja vlasti u Bosanskom Šamcu uslijedilo je pojedinačno pljačkanje velikih razmjera. Od civila su pljačkani automobili, novac i nakit. Namještaj, kućanski aparati i lična imovina odnošeni su iz privatnih kuća i stanova. Pljačkana je poslovna i poljoprivredna imovina u vlasništvu civila Bosanskog Šamca i okolnih sela. Ponekad je imovina otimana uz upotrebu sile ili uz prijetnju silom…”
ZATOČENJA I SILOVANJA
Predstavnici Međunarodnog komiteta Crvenog krsta posjetili su 13. maja 1992. godine zgradu TO, “ali ni jedan od zatočenika se nije usudio da kaže bilo šta o zlostavljanju i ubistvima kojima su svjedočili”, kaže tačka 1019. i nastavlja: “U prostoriji u kojoj je bio smješten svjedok ST032 bilo je između 35 i 56 ljudi koji su mogli samo da sjede jer je bilo prenatrpano. Nije im bilo dozvoljeno da napuste prostoriju da bi išli u zahod i koristili su dio prostorije za vršenje nužde. Zatočenike su najčešće tukli dva do tri puta dnevno. Nisu im davali dovoljno hrane. Stevan Todorović je dolazio u zgradu da bi ispitivao ljude i tukao ih. Neke zatvorenike su podvrgavali elektrošokovima, dok su drugima vadili zube. Čovjek pod nadimkom Crni također je dolazio u prostorije i djelovalo je da on komanduje. Dolazio je i Simo Zarić…”
U tački 1020. kaže se da je “u maju 1992. godine u skladištu u Crkvini bilo zatočeno gotovo 1.000 ljudi”. Tačka 1021. nastavlja: “U noći 7. maja 1992. godine Lugar i drugi su ubili 17 nesrpskih zatočenika u skladištu u Crkvini. (…) Prvi je ustrijeljen Marko iz Domaljevca… Lugar je ispitivao nekog drugog čovjeka, Hrvata, a potom mu pucao u glavu. Lugar je zatim pucao u glavu i jednom Muslimanu koji ga je preklinjao da ga poštedi, govoreći da ima četvero djece. Svi pucnji u glavu ispaljeni su iz pumparice…”
Pošto je protjerano nesrpsko stanovništvo te srušena džamija i katolička crkva, 2. oktobra 1992. godine Krizni štab je, kako se navodi u tački 1026, “usvojio odluku da promijeni naziv opštine Bosanski Šamac u ‘Šamac’, otklanjajući svaki pomen bosanskog naslijeđa opštine. U uvodu te odluke piše da je cilj ‘brisanje svih neželjenih i nametnutih simbola i vrijednosti’.”
https://stav.ba/vijest/bosanskim-samcem-vladali-ratni-zlocinci/1359
Razmjena u Dragaliću 4. septembra 1992.
Snježana Delić i svjedok Q su bili razmijenjeni tog dana. Snježana Delić je svjedočila da nije bilo drugog načina osim razmjene da se normalizuje život njene djece, njenog muža i nje same u gradu Bosanskom Šamcu. U vrijeme razmjene svjedok Q je bio zatočen u TO-u.
Razmjena u Dragaliću 5. novembra 1992.
Esad Dagović je svjedočio da ga nisu pitali da li želi da bude razmijenjen. Bio je “prisiljen” da ide u razmjenu. Svjedočio je da su se na putu za Dragalić autobusi zaustavili u Zasavici gdje je ušlo nekoliko žena, djece i starijih osoba. Među tim nesrbima iz Zasavice bila je svjedokinja K koja je u svom iskazu rekla da je tražila da bude razmijenjena u Zasavici jer je bila teško zlostavljana.
Razmjena u Dragaliću 24. decembra 1992.
Svjedok C je svjedočio da su ljudi razmijenjeni 24. decembra 1992. u Dragaliću svi bili zatvorenici i to ne samo iz Šamca, već i iz okolnih sela. Svjedoka C nisu pitali da li želi da bude razmijenjen, a ni Miroslav Tadić, niti iko drugi u ime Komisije za razmjenu nije s njim razgovarao o tome da li želi da ode.
Nusret Hadžijusufović i Snježana Delić svjedočili su o učešću Miroslava Tadića u administrativnim poslovima vezanim za radnu obavezu. Oni kojima je trebala pomoć u radu obraćali su se Miroslavu Tadiću, a on bi ih onda upućivao Dževadu Čeliću da odredi nekoliko ljudi za neki konkretan posao. Štab Civilne zaštite bio je smješten u zgradi Doma penzionera, gdje su se nalazili koordinatori za radnu obavezu. Nusret Hadžijusufović morao je prikupljati i tovariti građevinski materijal iz dvorišta kuća u Hrvatskoj Tišini, Tramošnici i Odžaku, te ga isporučiti na željezničku stanicu “Agroprometa” u Bosanskom Šamcu, gdje su Sejkto Pašić i Pero Travorac popisivali tu robu. Obojica su radila za Miroslava Tadića i kancelarije su im bile u Domu penzionera. Civili na prisilnom radu morali su pljačkati muslimanske i hrvatske kuće. Pljačkani su trgovinski i ugostiteljski objekti koji su pripadali Muslimanima i Hrvatima, dok su oni u vlasništvu Srba, uključujući i kafić “AS” u vlasništvu Miroslava Tadića, bili netaknuti i poslovali kao i prije. Nesrpska privatna preduzeća su zaplijenjena. Oteta lična i poslovna imovina davana je Srbima.
Dragan Lukač je svjedočio da je njega i još trojicu zatvorenika Svetozar Vasović pitao da li žele da budu razmijenjeni i “naravno da smo rekli da želimo”. Opisao je svoju želju da bude razmijenjen kao “normalnu ljudsku potrebu” nakon svega što je iskusio; rekao je da bi “svako u takvim okolnostima bio sretan da iz svega toga izađe i da ode na slobodu”. Da nije bilo događaja od 17. aprila 1992., ostao bi u Bosanskom Šamcu. Nikada nisu tražili da potpiše izjavu da dobrovoljno napušta Bosanski Šamac.